تشريح المسائل * مقدمة بفرمائيد خبر پيرامون چه امورى است ؟ 1 - گاهى اخبار پيرامون حكمى از احكام شرعيه است . فى المثل : زراره مىگويد : قال ابو عبد اللّه صلواة الجمعة واجبة . . . و هكذا امثالهم . 2 - و گاهى اخبار پيرامون موضوعى از موضوعات خارجيه است . فى المثل : شخصى مىگويد : فلان جماعت مسلمان شدند و يا فلان جمع مرتدّ شدند و هكذا امثالهم . * چرا خبر عدل در باب موضوعات خارجيه بالاجماع كافى نبوده و غالبا خبر عدلين لازم است ؟ زيرا كه خداى تعالى مىفرمايد : فاستشهدوا شهيدين من رجالكم . نكته : در برخى موارد مثل : اخبار به ارتداد جمعى ، خبر دادن چهار عادل لازم است لكن ، در باب احكام اختلاف است كه آيا خبر واحد عدل كافى است يا نه ؟ * با توجه به مقدّمهء فوق حاصل اشكال پنجم چيست ؟ اين است كه : مورد خود آيه نبأ ( و شأن نزول آن ) موضوعى از موضوعات خارجيه يعنى : اخبار وليد بن عتبه از ارتداد قبيلهء بنى المصطلق است . ( صغرى ) در موضوعات خارجيه نمىتوان به مفهوم آيه عمل نموده حكم به حجيت خبر عادل واحد نمود . ( كبرى ) نتيجه : پس در مورد خود آيهء نبأ نمىتوان به مفهوم آيه عمل نمود . ( نتيجه ) سپس مىگويد : حال كه در مورد خود آيه نمىتوان به مفهوم آن عمل نمود ، بايد مفهوم را طرح كرده معتقد شويم كه در ما نحن فيه ( مورد احكام كه محل بحث ماست ) نيز نمىتوان به مفهوم آيه عمل كرده و حكم به حجيّت خبر عادل واحد نمود . زيرا كه عند جميع العقلاء قبيح است كه به كلامى در مورد خودش عمل نكنيم و در ساير موارد به آن عمل نمائيم . فى المثل : اگر مولى فرمود كه « لا تنقض اليقين بالوضوء بالشكّ » و درحالىكه مورد سخن وضوء است ، ما به آن عمل نكرده و در ابواب ديگر فقه به آن ( قانون ) عمل كنيم ، كارى خنده‌دار كرده‌ايم . پس با مفهوم آيهء نبأ مطلوب شما ثابت نمىشود . * پاسخ شيخ به اشكال فوق چيست ؟ اين است كه ما معتقديم كه به مفهوم آيهء نبأ : هم در مورد خودش ( يعنى : موضوعات خارجيه ) مىتوان عمل كرد و هم در احكام شرعيه لكن : 1 - در احكام ، به مفهوم آيه ، به قول مطلق عمل مىشود ( چه مخبر واحد باشد و چه متعدد ) .